SO SÁNH Ý NGHĨA TƯỢNG TRƯNG CỦA CHÓ “狗” (KHUYỂN) TRONG THÀNH NGỮ TIẾNG TRUNG VÀ TIẾNG VIỆT NHÌN TỪ GÓC ĐỘ TRI NHẬN (Tạp chí Khoa học Ngoại ngữ, 2024)
Hình tượng “con chó” chiếm một vị trí quan trọng trong đời sống của nhân dân hai nước ViệtTrung. Những ngụ ý và hình tượng “con chó” trong thành ngữ được thể hiện một cách rộng rãi và sâu sắc trong cả hai ngôn ngữ. Tuy nhiên, do bối cảnh xã hội, tư duy nhận thức, cũng như phong tục tập quán của hai nước khác nhau, nên ý nghĩa khái niệm, ý nghĩa ẩn dụ và cách cảm thụ, liên tưởng về “con chó” trong thành ngữ cũng có nhiều điểm khác biệt. Sự khác biệt về ngữ nghĩa này phản ánh đặc điểm văn hóa riêng của từng nước, nhưng từ đó cũng khiến người học Việt Nam dễ bị ảnh hưởng bởi sự chuyển di ngôn ngữ mà mắc lỗi khi học thành ngữ có từ ngữ “con chó” trong tiếng Trung. Bài viết sử dụng phương pháp phân tích so sánh để tiến hành phân tích so sánh ý nghĩa tượng trưng của “con chó (khuyển)” trong thành ngữ tiếng Trung và tiếng Việt. Sau khi phân tích so sánh, chúng tôi nhận thấy biểu tượng “con chó” trong hai ngôn ngữ có 02 nét nghĩa tượng trưng giống nhau, 08 ý nghĩa tượng trưng riêng chỉ có trong tiếng Trung và 05 ý nghĩa tượng trưng riêng chỉ có trong tiếng Việt. Nguyên nhân chính dẫn đến sự khác biệt về hình ảnh “con chó” giữa hai ngôn ngữ là do hai nước có phong tục tập quán, phương thức tri nhận và quan điểm tư tưởng khác nhau. Chính vì những lý do trên, người Việt Nam học tiếng Trung thường mắc lỗi sai khi thụ đắc thành ngữ có chứa cụm từ “con chó”. Chúng tôi hy vọng bài viết này góp phần giúp người học khắc phục được lỗi giao thoa ngôn ngữ, hiểu rõ hơn và sử dụng đúng hơn thành ngữ tiếng Trung.
Keywords: Tiếng Trung Việt; thành ngữ; 狗（犬）/ chó; ý nghĩa tượng trưng; tri nhận